Browsing Category

Psychoanalyse

Psychoanalyse

Beter een persoon dan een pil

Object relatie theorie is de basis

Mijn fascinatie is altijd geweest wat het begin van mijzelf is. Wie of wat ben ik? Psychologie is verbonden met deze vraag, omdat het werkt met het idee van de persoon. In spiritualiteit is men voornamelijk bezig met het grotere of het onpersoonlijke.

Beiden zijn belangrijk en mijn waarneming is dat wanneer ik een voorkeur heb voor een van de twee – persoon of het grotere – er een onoplosbaar probleem ontstaat. Ik ben namelijk beiden.

Ik ervaar mijzelf als bewustzijn en als persoon. De combinatie noem ik de Persoon van Bewustzijn. De persoon komt voort uit de identificatie van bewustzijn met lichaam, denken en voelen. Zelfrealisatie is dan ook alleen mogelijk via het lichaam. Het hele verlangen om mijzelf te realiseren komt voort uit de identificatie met het lichaam.

De kern van de persoon is het het ego. Dit is een verinnerlijkte relatie met anderen. Voornamelijk de ouders. Een stabiel ego komt voort uit een constante (liefdevolle) ervaring met anderen. De grootte angst van het ego/lichaam is niet gehoord, gezien of begrepen te worden. Dit kan doordat de ander er niet voor je is of juist dat de ander steeds over je grenzen gaat.

Als bewustzijn is er geen enkel probleem, er is geen tijd, geen persoon, geen grens. Als persoon ben ik voor geestelijk en fysiek welzijn afhankelijk van anderen. Het in harmonie samen zijn brengt een stabiel ego en daarmee geluk en gezondheid. Harmonie komt voort uit het delen van gevoelens, verlangens en gedachtes. Wanneer ik er mag zijn en de ander er laat zijn ontstaat er werkelijk contact. Contact is niet echt te omschrijven ik voel het als intiem en een wam gevoel rondom mijn hartstreek.

Het meeste lijden en ziekte komt voort uit verstoringen van de harmonie in contact. De oplossing ligt in de meeste gevallen in een werkelijk en gelijkwaardig contact met tenminste 1 persoon. Je kunt hiervoor tijdelijk een autoriteit gebruiken zoals een leraar, therapeut of een voorbeeld figuur. Uiteindelijk zal het een gelijkwaardig contact dienen te worden wat vervolgens verinnerlijkt wordt als kracht of een andere essentie.

Vandaar de titel beter een persoon dan een pil.

Het contact, het jezelf ervaren als bewustzijn of essentie, het gelijkwaardige, het horen en gehoord worden, etc. zijn allemaal terug te vinden in de vaardigheid Focussen. Dit is een vaardigheid die voortkomt uit psychoanalyse en de kern blootlegt van het lichamelijke en geestelijke functioneren.

 

Focussen, Psychoanalyse

Focussen en de criticus

De criticus komt voort uit driftenergie plus normen en waarden

Tijdens een focussessie volg je lijflijke sensaties en de betekenis die daar uit voortkomt. De betekenis maakt zich kenbaar in woorden, beelden, gebaren of andere symbolen. Dikwijls probeert de criticus in te breken in deze informatie en energie flow. De criticus is meestal een strenge stem die de boel probeert te saboteren. De behoefte van de criticus is om onafhankelijk te zijn en geen hulp te hoeven vragen. Hulpvragen is namelijk kwetsbaar en kan pijnlijk worden, omdat je niet volledig gehoord of gezien wordt. De criticus houdt het systeem gesloten, zodat er geen verandering komt.

De interventie die je tijdens een focussessie doet is stilstaan bij deze bozige, controlerende stem en hem een naam geeft. Door deze stem een naam te geven mag de criticus er zijn en wordt het steeds weer herkent als hij om de hoek komt kijken. Door het bewustworden van deze dynamiek ontstaat er afstand van. De criticus heeft met zijn bozige strenge manier van reageren niets nuttigs (in het focusproces) te brengen. Hij mag best later nog eens terugkomen als hij wat aardiger is of wanneer hij echt iets bij te dragen heeft. In de kern wil de criticus helpen.

Mijn ervaring is dat mensen waarbij verlangens vaak onderdrukt zijn door allerlei normen en waardenstelsels van bijvoorbeeld hun ouders er een agressiviteit in het systeem krijgen die samen met het de inhoudelijke oordelen uit het normen en waardenstelsel een criticus vormen. Het is een verinnerlijkte dynamiek van zelfafwijzing.

Een hulpmiddel om de criticus te omzeilen is het steeds weer terug gaan naar de conceptloze essentie aanwezigheid (ik ben). Door telkens in deze stilte te verblijven ontvouwt het leven zich vanzelf.

In een focussessie gaan we onder andere op zoek naar de ik ben en andere essenties. Waar ervaar je kracht, leiding en waarde en wat wil zich door jouw lichaam en geest heen manifesteren? Door een goed contact te voelen met het lichaam ontstaat er vertrouwen en een persoon die voelt wat hij wil. Dan ontstaat er beweging en leven. Dat voelt als vrijheid.

Mooi artikel over de criticus.

Focussen, niet gecategoriseerd, Psychoanalyse

Eugene Gendlin

Eugene Gendlin is de grondlegger van het focussen. Hier is een filmpje waar hij zijn visie uitlegt over wat realiteit is. De realiteit is nooit te conceptualiseren. Het is een directe (lijflijke) ervaring. Het is naar mijn inzichten hetzelfde als wat bedoeld wordt in advaita vedanta en zelfrealisatie. Ik vind het verfrissend om het in deze context te horen. Hij verwijst naar de persoon in het lichaam wat geen eigenschappen heeft. Wat is dan die persoon?

Ego, Psychoanalyse

Angst en terughoudendheid

Angst zet aan tot actie en de oplossing is een niet doen

Het verlangen van iets in de persoon is naar een zacht en open contact met anderen. In dit contact is er zorg, warmte, samen zijn, ontvangen en ontvangen worden. Wanneer dit er niet is kunnen er sensaties van angst en terughoudendheid in het lichaam ontstaan. Deze sensaties kun je meestal ervaren als een lichte verkramping en zenuwachtigheid rondom het buik gebied ergens in het lichaam. Het zijn vaak subtiele vage sensaties. Vanuit deze angstige en terughoudende sensaties ontstaan meerdere neigingen zoals: uit contact gaan, alles alleen willen doen en een bepaalde rusteloosheid. De paradox is dat er bij een innerlijke sensatie van angst of terughoudendheid er een voortdurende neiging is om iets te doen, terwijl de oplossing ligt in het ontspannen en niet doen. Dit is een eindeloze cirkel.

Het is alsof alles wat je doet voor tachtig procent vervullend is. Het is genoeg om door te gaan en te weinig om volledig vervuld te raken. Dit vertaalt zich in blijven zoeken en studeren. Niet doen is een ontspannen houding en is niet (perse) meer gaan mediteren. Niet doen heeft iets ontspannends en aandachtigs. De alertheid naar buiten richt zich in eerste instantie op de innerlijke wereld. Er zit een innerlijk “hallo” zeggen in tegen alles wat zich in de ervaring aandient. Vanuit deze ontspanning ontstaat essentie, zijn en zelfrealisatie.

Een angstaanval komt meestal voort uit het doordraaien van dit mechanisme. Het lichaam maakt te veel tegengestelde impulsen aan en kan het niet verwerken. Ook bij een angstaanval is de beste remedie Zijn. Alles uit laten razen in het lichaam en bij de sensaties blijven. Het ergste wat er kan gebeuren is dat je dood gaat. De ervaring leert echter dat dit niet gebeurt. Op zijn hoogst een flauw vallen en weer bijkomen.

Wat gebeurt er wanneer je een paar seconden alle gedachtes, verhalen, opinies, ideaalbeelden en verwachtingen er laat zijn en er geen actie aan verbindt? Dan is er conceptloze aanwezigheid: er zijn. 

Vanuit Zijn is er geen angst en terughoudendheid. Er is een vertrouwen, omdat het lichaam volledige gevoeld wordt en de persoon er helemaal mag zijn. Handelingen komen voort uit de interactie met de omgeving zonder specifieke richting, doel of tijdsbeleving. Is het mogelijk om vandaaruit te leven? Kan ik dan nog wel werken? Een gezin hebben?

Probeer het eens. Je kunt altijd terug.

Ego, Psychoanalyse

Ego zwakte is taboe

Ego is een dynamiek die helpt te overleven en is slechts een dun laagje aan de oppervlakte

Ego is een gevoel van iemand zijn en is opgebouwd uit verinnerlijkte object-relaties. Voornamelijk met ouders of opvoeders. Deze verinnerlijking zorgt voor de informatieverwerking van het systeem. In onze maatschappij is er een taboe op ego zwakte. Je moet sterk zijn. Ego zwakte uit zich door (subtiele) angst en een gevoel bepaalde situaties en relaties niet aan te kunnen. Een gevoel van niet goed genoeg zijn, hulpeloosheid, machteloosheid, zelfafwijzing, opgeven, moeheid, uitputting, de druk niet aankunnen, etc. De kern van ego zwakte is een diep gevoel van alleen zijn. Het heeft vele uitingsvormen. De enige weg om met deze minderwaardigheid om te gaan is het ervaren zoals het is. In het erbij blijven met liefdevolle aandacht verandert het in essentie zoals zachtheid, versmeltende liefde, aanwezigheid en ruimte. Ik zie dit steeds weer gebeuren in focussessies. Ervaringen van zachtheid en liefde worden over het algemeen ook nog steeds gezien als ego zwakte. Nog een verwarring erbij.

Mijn dochter van negen heeft dyslexie en kan met het schoolsysteem niet goed meekomen. Ik vermoed dat zij soms een ego zwakte voelt die als kind moeilijk te dragen is. Dit uit zich dan in woedeaanvallen wanneer de dagelijkse druk voor haar te groot is. Van kinds af aan wordt ons geleerd door ouders en maatschappij om niet te zeuren en door te gaan. Van school thuisblijven wordt bestraft met een boete en het op hol geslagen schoolsysteem zorgt voor stress bij leraar en leerling. Hoe pijnlijk is dat?

Het gevoel van angst is een afweermechanisme tegen gevoelens van ego zwakte. Na het doorleven van de angst komen meestal gevoelens of beelden van minderwaardigheid en diepe eenzaamheid. De angst wordt in de meeste gevallen uit de weg gegaan door afweermechanismes zoals overdreven aanpassen, psychosomatische ziektes, obsessieve zelfbeheersing, schuilen achter rationalisaties, verslavingen, onzelfzuchtig werk voor anderen,  narcisme (agressiviteit), schizoïde bewegingen, etc. Allerlei afleidingen om niet bij de kern van de ego zwakte te komen. Met deze afweermechanismes kun je makkelijk in onze maatschappij wegkomen.

Het innerlijk afwijzen van de ego zwakte zorgt er voor dat iemand ook geen hulp gaat zoeken. Er ontstaat een gesloten systeem.

Het wezenlijk transformeren van ego zwakte is een langdurig proces wat voortkomt uit begrip, het ervaren van lichamelijke sensaties en een liefdevolle relatie met minstens 1 persoon. Het transformeren gebeurt vanzelf in een eigen tempo. Je zou het een heronderhandeling kunnen noemen met je ouders. Het cliche dat ego zwakte voortkomt uit de relatie met je ouders is nu eenmaal waar.

De egozwakte kan voortkomen uit verwaarlozing, onderdrukking en een gebrek aan spiegeling. Wanneer een kind vol enthousiasme voor iets binnenkomt en de ouder reageert niet met dezelfde intensiteit kan dit al als een afwijzing ervaren worden. Het afwijzen van de verlangens leidt uiteindelijk naar egozwakte.

Het ervaren van een non duale staat is niet moeilijk. Doorgaans breng ik iemand daar in 1 sessie heen. Dit kan, omdat je ware natuur ook non duaal is. De werkelijke verandering ligt in de ontmanteling en langdurige omvorming van gevoelens van ego zwakte. In sommige spirituele concepten/stromingen is ego een taboe. Als ego een taboe is, dan bestaat ego zwakte al helemaal niet. En daar begint de ellende, want ego zwakte is je ervaring en ontkenning of er omheen werken lukt niet. De enige manier is om er midden in te gaan staan. Het ego is niet te lokaliseren. Het zijn lichamelijk opgeslagen reacties die in het moment te ervaren zijn. Dit is bij iedereen anders. Met focussen wordt jouw lichamelijke patroon zichtbaar en kun je ervaren hoe je via ego zwakte steeds weer naar essentie komt. Wanneer je dit een paar keer ervaren hebt weet je wat je kunt doen met gevoelens van minderwaardigheid en angst.

Levensenergie (libido) wordt vertaald in verlangens. Het onderdrukken van verlangens komt meestal voort uit een gevoel van ego zwakte. Deze terughoudendheid geeft een gevoel van niet volledig leven. Niet volledig meedoen of volwassen voelen. In een ervaring van essentie zijn geen verlangens. In het dagelijkse leven zijn er honderden verlangens op het gebied van werk, gezin en relaties. Het er om hoe je omgaat met verlangens en het opbouwen van langdurige samenwerkende relaties. Verlangens voelen en nastreven in contact met anderen is de kunst. Non dualiteit en zelfrealisatie hebben op verschillende manieren invloed op dit systeem. Het ervaren wat je bent in de basis is compleet en dringt in het systeem in eerste instantie door als sereniteit, stilte, kracht, aanwezigheid en eenvoud. Een diepere ervaring is jezelf ervaren als pure levensenergie, Kennendheid of Weten. In een simpel leven zijn er nog steeds verlangens, ze staan alleen niet meer in verband met de kern van je welzijn. Het is een laagje aan de oppervlakte.

Ego, Inquiry, Psychoanalyse

Schizoide fenomeen en essentie

Gevoelens van wanhoop, eenzaamheid, zwakheid en niet kunnen liefhebben achter een koud afstandelijk masker

De levensenergie streeft onophoudelijk naar een langdurige samen werkende relatie (liefde) van de ouder (object) en bouwt met de verinnerlijkte object-relatie ervaringen een ego-zelf op. Het ego-zelf is een gevoelsidee van iemand zijn en is niet ergens te localiseren.

De levensenergie en het verlangen van een kind is enorm. Het vergt veel van de ouder. Wanneer er afwijzing, verwaarlozing of druk is in de ouder-kind relatie ontstaan de volgende reacties in oplopende volgorde;

  1. boosheid (haat)
  2. honger naar de ander (manipuleren, claimen)
  3. angst (vermijden, vluchten, verlammen)
  4. totale terugtrekking (verlangen naar de baarmoeder, de dood, isolatie, niets meer voelen, dissociatie)

De totale terugtrekking is een kenmerk van het schizoïde fenomeen. Het schizoïde dilemma is het worstelen met de buitenwereld en als afweer tegen de pijn van afwijzing naar binnen gaan. Er is een paradoxale dynamiek van behoefte aan liefde en uit angst juist relaties/situaties uit de weg gaan. Er is een afsnijden van contact en tegelijkertijd een verlangen naar contact. De interesse in de ander, soms voedsel, het nu en de toekomst verdwijnt en resulteert in betekenisloosheid en onverschilligheid.

Naar binnen gaan staat voor geen relatie in de buitenwereld meer aangaan en niet voelen. Er is dan geen probleem met de buitenwereld (geen gevoel is ook geen verantwoordelijkheid). Iemand met een schizoide structuur gaat of steeds in en uit contact of leeft met een deel van zichzelf voortdurend in de binnenwereld en een deel in de buitenwereld. Dit kan een robot achtig functioneren zijn.

Misschien kun je je voorstellen dat in onze maatschappij waarin kinderen vanaf hun vierde jaar stil op een stoel moeten zitten en daarna als volwassene tot het zevenenzestigste jaar werken er symptomen ontstaan van schizoide functioneren. Een deel van de potentie van de mens wordt waarschijnlijk geparkeerd in de binnenwereld.

De grootste angst in het schizoïde fenomeen is de angst om gek te worden, uitgeput te raken, het object van liefde te verliezen en uiteindelijk uit elkaar te vallen. Er is een voortdurende onderliggende angst en vaak een verlangen naar of onverschilligheid ten aanzien van de dood.

Misschien herken je in deze beschrijving ook thema’s uit de spiritualiteit zoals; terugtrekken, geen probleem ervaren in de buitenwereld (alles illusie), geen verlangens, in de waarnemer verblijven, niet bezig zijn met de toekomst, er is geen dood, etc. In het schizoïde fenomeen is er echter een deficiënte leegte en geen volle leegte zoals in een essentiële ervaring.

Het tegenovergestelde van liefde is niet haat. Haat is liefde omgezet in boosheid, omdat het object van liefde je afwijst. Het tegenover gestelde van liefde is onverschilligheid. Geen relatie willen hebben met een ander.

Er bestaat ook een gezonde vorm van terugtrekken en naar binnen gaan, die is tijdelijk, verfrissend en wordt weer gevolg door actie. Een gezond ego-zelf kan alleen groeien in een omgeving met liefdevolle relaties. De belangrijkste factor in de groei is liefde kunnen geven, eerst door ook liefde te ontvangen om uiteindelijk onvoorwaardelijk liefde te kunnen geven. Langdurig samenwerkend contact maken is helend voor het ego-zelf en creëert een geïntegreerde beleving van jezelf. Dit is wat er in mijn ervaring meestal gebeurt in therapie en zogenaamde spirituele groepen. Er wordt een omgeving neergezet waar de kans op liefdevolle open relaties groot is.

Een fenomeen wat ik in focussen gebruik is non duale essenties. Wanneer je in contact bent met non duale essenties is er veiligheid en moeiteloosheid. Vanuit deze beleving kun je stabiele langdurige samenwerkende onafhankelijke relaties aangaan. Dit is een basis voor zelfregulatie in de maatschappij en daarmee een vorm van geluk. Vanuit de ruimtelijke non duale ervaring waar niets nodig is blijf je vloeiend in contact met jezelf, anderen en de wereld. Je wordt geraakt en kunt alles in aanwezigheid ervaren. Ik noem dit de Persoon van Essentie.

Voor Zelfrealisatie is een gezonde ego-zelf opbouw noodzakelijk, omdat er anders geen gezond onderscheidingsvermogen is. In mij en anderen merk ik dat het een geintegreerd heen en weer bewegen van identificatie is met Kennendheid, non duale essenties en het ego-zelf (het persoonlijke). Een eindeloze beweging die steeds subtieler wordt.

De twijfelloze Kennendheid van mijzelf als Bewustzijn blijft onveranderlijk en er is voortdurend iets wat integreert in contact met anderen. Dit zou je de Persoonlijke Essentie kunnen noemen. Dat wat persoonlijk contact maakt.

In de hulpverlening kom ik het schizoïde fenomeen veel tegen. Mensen die zich door een gevoeligheid voor afwijzing niet kunnen handhaven in relaties en daarmee de maatschappij. Het er zijn voor iemand zonder reden of richting biedt mogelijkheden tot heronderhandeling en daarmee herstel. Afwijzing die boosheid, verlangen, angst en schizoïde isolatie hebben veroorzaakt worden in liefdevol contact geheeld. Het ego-zelf kan gedurende het hele leven worden hersteld en opgebouwd. Dit uit zich in fenomenen als psychotherapie, tantra, circling, etc.

Een ander fenomeen wat ik waarneem is internet. Ik kan me voorstellen dat internet met alle social media en andere innerlijke werelden het schizoïde fenomeen in stand houdt en het misschien zelfs vergroot. Internet als nieuw psychologisch afweermechanisme tegen de pijn van afwijzing en de creatie van een afgescheiden innerlijke wereld.

Het leven is echt, kom buitenspelen!

Zie ook het afweermechanisme Narcisme en Narcisme en Zelfrealisatie.