fbpx

Hannah Arendt is een van de belangrijkste verhalenverteller/filosoof uit de vorige eeuw. Ze inspireert om onafhankelijk na te denken en iets nieuws te brengen door er over te spreken in publieke plekken. 

Het denken vindt plaats in het gat tussen het verleden en de toekomst. Denken is een voortdurend proces van vragenstellen, twijfelen en onderscheiden.

Ik vind haar gedachtegoed nog steeds actueel.

De banaliteit van slechtheid.
In haar verslaggeving van het proces van Adolf Eichmann in de jaren zestig komt ze tot de conclusie deze man onmogelijk de kwaadaardigheid van het Nazisme kon verklaren. Ze vond hem een middelmatige man die niet zelf kon nadenken. Hij deed zijn bureaucratische werk om ergens bij te horen. De moord op zes miljoen joden had daarmee een banale oorzaak. Het hele systeem draaide op dit soort mensen. In een wereld waarin normale grenzen en moraal uit elkaar vallen wordt de mens slachtoffer van totalitaire denksystemen. Dit geldt voor alle lagen, slachtoffers en daders. Zij vond bijvoorbeeld ook dat de Joodse leiders Eichmann te veel hadden geholpen en daardoor onbewust hadden meegeholpen aan het hele systeem. Dit was in die tijd, en nog steeds een schokkende verslaglegging en interpretatie.

In een totalitair systeem wordt een mens eerst staat en rechtloos gemaakt, daarna wordt het lichaam gescheiden van de persoonijkheid en alle spontaniteit onderdrukt. Op het moment dat de mens wordt gezien als iets onmenselijk kun je het gebruiken zoals je wil. 

Deze banaliteit zet zich in de moderne tijd voort. Symboliek van dit gedrag zie ik terug in allerlei systemen zoals; spirituele gemeenschappen, racisme, economie (winstmaximalisatie ipv menselijkheid), identiteitspolitiek (mijn partij spreekt de waarheid), techniek die de mens niet herkent als mens, allerlei bureaucratische processen, de vele genocides die vandaag de dag plaatsvinden in de wereld, het misbruik van macht door dictatore, etc.

Ze komt verder ook tot de conclusie dat de moderne mens door zich (overmatig) te focussen op werk en consumeren werkelijke spontaniteit en creativiteit verliest en op zichzelf terug geworpen wordt met als resultaat een existentiële eenzaamheid waarin mensen van elkaar gescheiden worden. Door minder met anderen te zijn ontstaat er een patroon van minder diepgaand contact en daarmee een teloorgang van het praktiseren van het denken, moraal en verantwoordelijkheid. Dit geldt voor alle lagen en functies in de maatschappij.

Elk nieuw geboren persoon en elke gedachte heeft de potentie tot totale verandering

Het lijkt erop dat niet ieder mens vanzelfsprekend een sterk innerlijk reflectief vermogen heeft. Wanneer de samenhang in een groep of maatschappij verdwijnt kiezen veel mensen voor de veiligheid van de heersende macht. Kan het onafhankelijk denken in moeilijke situaties ontwikkeld worden? Het is belangrijk om je eigen gedachtegoed te blijven ontwikkelen door in gesprek te gaan met jezelf en mensen waar je het niet mee eens bent. Alleen dan kan het nieuwe blijven ontstaan.

Door te weten dat je niet weet en jezelf en anderen vragen te stellen komt iedereen tot leven

Suggesties die ik in het werk van Hannah Arendt ontdek;
1.Ontwikkel het denken door diepgaand in dialoog te gaan en je te verplaatsen in de ander.
2.Deel de wereld met elkaar.
3.Ontwerp een samenleving waarin beloftes worden gedaan om beter te handelen, er fouten gemaakt mogen worden en er vergeven wordt.
4.Denken is niet genoeg, persoonlijke actie is net zo belangrijk.
5.Het activeren van pluraliteit (uniekheid van personen), zodat ieder iets nieuws kan brengen.
6.De nieuwe vorm van macht komt voort uit ontwikkeling van het individu, gelijkwaardig en overtuiging.

Actie komt voort uit gedachtes

Ik vind dat er grote gelijkenissen zijn in het onderzoek en de conclusies van Jordan Peterson. Het onafhankelijk nadenken en verantwoordelijkheid nemen voor wat jij belangrijk vindt zijn voor beiden belangrijk. Hannah Arendt heeft, net als Jordan Peterson, de capaciteit om te blijven staan in haar gedachtegoed voor een zaal met mensen (luister naar onderstaande video on power). Dat zie ik als een uiting van haar eigen denken.

 

Share This