fbpx
Browsing Category

Ik ben

Essentie, Focussen, Ik ben

Concentratie in meditatie is de sleutel

Verblijf bij de conceptloze aanwezigheid (Ik ben) en alles wordt helder

Dit is de eenvoudige instructie die Sri Nisargadatta ons aanreikt voor Zelfrealisatie. Zelf duurde het mij op de een of andere manier jaren om uit te vinden wat de Ik ben is. Daarna kwam het voor mij aan om bij die conceptloze staat te blijven. Deze staat is er in de ervaring van elke non duale essentie. Er in verblijven vergt concentratie.

De beoefening is steeds weer opmerken van het afgeleid zijn en dan terug gaan naar de non duale essentie

Deze beoefening is simpel en kun je overal en altijd een paar minuten per dag doen. In meditatie thuis kun je het langere tijd doen. Wanneer je er na tien minuten lekker in komt gaat het vanzelf. Tijd en denken verdwijnen en er is een moeiteloos zitten. Deze beoefening creëert een achtergrond gevoel van sereniteit en stilte. Dit is de voedingsbodem voor Zelfrealisatie.

Zelfrealisatie komt vanuit mijn ervaring voort uit een verdere lichamelijke en mentale ontspanning in essentie

Als voorbereiding op deze meditatieve oefening heb ik het Focussen naar Essentie ontwikkeld. Zoals ik al zei duurde het mij enkele jaren om uit te vogelen wat de Ik ben was. Dit kan ik de deelnemers van mijn cursussen besparen. De Ik ben is overigens slechts een van de essenties waarin je kunt verblijven. Het is wel een essentie die de meeste mensen het makkelijkst herkennen. Toch kom ik in de praktijk tegen dat leegte, versmeltende liefde, kracht en onschuld ook veel voorkomende essenties zijn. Wanneer je dat niet van jezelf weet verlies je veel tijd aan het zoeken en herkennen van de Ik ben terwijl je de aandacht ook ergens anders op kunt richten.

Het zijn specifieke aanwijzingen die ik niet van mijn leraren geleerd heb gekregen. Door mijn interesse in Zelfrealisatie en lezen van verschillende boeken kwam ik zelf achter deze herhaling van eeuwenoude kennis. Ik richt de aandacht in mijn lessen rondom deze beoefening, omdat het mij erg geholpen heeft.

Ik ben DAT waarmee ik weet dat Ik ben

DAT is op niet te kennen, omdat het Kennendheid zelf is. Het eerste te kennen object in bewustzijn is de Ik ben. De Ik ben waarnemen verwijst daarom indirect en direct naar DAT. Ik ben en DAT gaan in zekere zin hand in hand.

Absolute, Advaita Vedanta, Ik ben, Satsang op youtube

Pradeep Apte en Nisargadatta

Vanuit de juiste kennis ontspringt een gevoel van overgave, ze gaan hand in hand

Pradeep Apte werd geraakt door het boek I Am That en heeft uiteindelijk zelf een studie gemaakt van alle quotes over I AM van verschillende leraren. Wat misschien nog belangrijk is om te weten is dat de ervaring van I AM voortkomt uit iets Absoluuts. Dit noemt hij the UNBORN. Recentelijk spreekt hij zijn boek ook in op youtube. De eerste video gaat over zijn liefde voor Nisargadatta en hoe zijn boek tot stand is gekomen, de andere drie leest hij voor uit zijn boek.

Steeds als ik iets tegenkom op internet of het boek I Am That lees krijg ik een gevoel van dankbaarheid en overgave. Voor mij is dit alles zo helder en waar. Dat is de reden dat ik het blijf delen in alle vormen die ik tegenkom.

Ik ben

Nog minder vechten is de kunst

Stop met vechten

Tijdens een natuurretraite met een aantal dagen niet eten werd ik geconfronteerd met een uitgeput lichaam. Ik zat en lag daar op een plek tussen de bomen en de bladeren glinsterden in het zonlicht. De wind was verkoelend. Gevoelens van wanhoop en opgeven kwamen regelmatig op en het enige wat ik kon doen was er in ontspannen. Niet vechten tegen deze gevoelens. Dat was het moment dat ik mezelf realiseerde dat er nog een stap verder is dan opgeven. Het ZIJN met het opgeven. Het ZIJN met de fysieke uitputting en eventuele dood.

Zo liggend in de natuur, afscheid nemend van mijn fysieke vitaliteit was voor mij een diep besef van nog minder vechten. Bereid zijn te sterven. Ik begreep ineens mijn moeder die regelmatig fysiek uitgeput is en de hele dag in bed ligt. Ze kan niet anders en er aan over geven is het enige wat kan.

Deze houding van niet vechten kan ik tot in detail verfijnen in de vitale dagelijkse staat. Wanneer ik er op let betrap ik me op allerlei vormen van vechten; van mezelf niet volledig uiten tot het nastreven van succes. In het steeds weer doorzien en opgeven van dit subtiele gevecht ontstaat er lichamelijke ontspanning en ZIJN in het moment. Daar is het leven zoals het is en hoeft er niets anders. Dat is de voedingsbodem voor Zelfrealisatie. Het besef dat ik (voorbij) bewustzijn ben.

De voorkeur die ik heb is afhankelijk van mijn stemming. De vrijheid ligt in het niet hechten aan een voorkeur. Ik beweeg heen en weer van inspanning (passie en vuur) naar ontspanning (stilte en leegte). Hierin steeds weer de balans laten ontstaan – door niet te vechten – is de kunst. Het doen door niet te doen. Elke actie komt voort uit leegte, uit zijn. Wanneer ik niet hoef te (over) leven ontstaat er overvloed. Overvloed bestaat niet uit materie of succes. Overvloed is het besef dat ik (voorbij) bewustzijn ben en dat het ervaren van een persoonlijk leven een extraatje is.

Ik ben

Ik ben voorbij

Verblijven als ik ben is de hoogste beoefening

Actief steeds weer het lichaam ontspannen, je richten op de waarnemer en alle gedachtes afkappen bij de wortel is een manier om conceptloze aanwezigheid direct te ervaren. In deze essentie is er geen probleem, zoeken of verwarring. Een startende gedachte kan verwarring veroorzaken, wanneer de aandacht weg gaat bij de ik ben. Het is een superactief niet doen.

Van daaruit ontstaat een beleving van een een subtielere aanwezigheid die als ver weg wordt ervaren. Meestal ervaren mensen het als iets dat van achteren komt. Wanneer je jezelf gaat ervaren als DAT begint er vanalles te veranderen. Subtiel. Geen lichtflitsen of extatische ervaringen. Ze kunnen komen, maar daar gaat het niet om. Het gaat om die omslag van jezelf ervaren als DAT wat ver weg is, dichtbij is, bewustzijn is.

Wat overblijft is een WETEN. Ik noem het ook wel KENNENDHEID.

Dit riedeltje steeds weer herhalen, van persoonlijke ervaring, naar IK BEN, naar DAT noem ik zelfherinnering. Eerst is het een actieve actie en naar verloop van tijd is het een vanzelfsprekende ervaring die nooit weg gaat, OMDAT HET ER ALTIJD AL WAS.

De vrije staat is niet iets wat herinnert dient te worden, het is iets wat er altijd al was. Op de een of andere manier werd er steeds overheen gekeken. De leraar is iemand die je laat zien dat je niemand nodig hebt.

Absolute, Focussen, Ik ben

Focussen en Kennendheid

Zelfrealisatie gebeurt via het lichaam in de wakkere staat in dit moment

Ik gebruik de vaardigheid focussen om je via het lichaam in een non duale ervaring te brengen. Vanuit de non duale ervaring is het makkelijker om de zuivere Kennendheid te ervaren. De valkuil zou kunnen ontstaan dat de Kennendheid verbonden is aan deze prettige non duale staat. Dit is echter een eenzijdige benadering. De Kennendheid is er in duale en non duale ervaringen.

Er zijn twee perspectieven waarvan je de wetmatigheden niet doorelkaar kan halen;
1.het non duale zonder de beleving van de persoon, tijd en ruimte.
2.het duale met de beleving van de persoon met zelfdestructie, zelfverbetering, onderdrukking, uitdrukking en transformatie.

Wanneer je de hechting loslaat aan deze twee staten kan het inzicht ontstaan dat je Kennendheid (het Absolute) bent. De waarde van de Ik ben (conceptuele lichamelijke aanwezigheid) is dat het duaal en non duaal is. Wanneer je erbij blijft kan het duidelijk worden dat de Kennendheid alles overstijgt en includeert.

Focussen laat je direct ervaren dat alles wat ervaren wordt, jij niet bent. Wat jij bent is namelijk de Kennendheid van dat alles. Dit is een subtiele realisatie die Zelfrealisatie kan worden genoemd.

Instructieboekje..

Ik ben

Er is alleen leegte

Welk woord heeft nog lading voor jou?

Zelfrealisatie is de verwerkelijking van de gedachte dat jij leegte of ruimte bent. Woorden kunnen je bij dit besef brengen, omdat ze op de een of andere manier in het lichaam en geest systeem doordringen en betekenis afbreken. Woorden hebben de kracht om woordenloos te worden. Waarheid is een onmiddellijke ervaring zonder woorden en betekenis. Wanneer elke betekenis oplost is er geluk.

Dit betekent niet dat woorden niet meer gebruikt worden. Het betekent dat je ziet dat alles leeg is terwijl je jezelf en het leven voluit leeft. De ervaring van essentie komt voort uit het lichaam en is allesvervullend. Vanuit deze vervulde ervaring is alles wat er gebeurt overvloed. Wanneer er geen ja en geen nee is ten aan zien van lijden of extase is er gelijkmoedigheid, soberheid en zachtheid. Dit betekent niet dat er dan geen genot nastreven en pijn vermijden meer is. De lading gaat er uit. Het wordt allemaal minder serieus en zwaar. Alles wordt licht. Deze volle leegte is een subtiele essentie van het bestaan.

Vind en verblijf in de conceptloze IK BEN en alles wordt helder.

Absolute, Ik ben

Het Absolute (I am That)

Er is geen concept voor het Absolute

Ik schrijf over het dagelijkse leven om daar de ruimte in te zien. Het dagelijkse leven is doordrongen van vrijheid. De Absolute bevrijding is simpel en eenvoudig.

Ga via de IK BEN (de conceptloze aanwezigheid) naar het Absolute, wat je bent. Het Absolute is de bron van de non duale IK BEN ervaring.

Met behulp van de vaardigheid focussen kan ik je dit in een half uur laten ervaren.

Vanuit de enkelvoudige en twijfelloze IK BEN ervaring komt het dagelijkse leven als een stromende rivier in het bewustzijn. Het dagelijkse leven gaat voorbij aan dualiteit en non dualiteit. Het simpele leven is direct, onmiddellijk, NU. Geen conceptuele gymnastiek, geen analyse.

IK BEN is de brug tussen het onkenbare Absolute en de persoon met de ervaring van de wereld. Het Absolute, IK BEN en het dagelijkse zijn een geheel. Elke seconde is dit te realiseren. Ultieme vrijheid is zien en ervaren dat er een diepere bron is. Dat er iets is wat voorafgaat aan de ervaring.

Dat iets ben jij. I am That!

De verjaardag.
Gisteren werd ik door iemand meegenomen naar een verjaardag. Toen ik het huis binnenkwam voelde ik een serene rust. De gastvrouw maakte heerlijke gerechtjes. Er hingen slingers. Na een uur van vreugdevolle koetjes en kalfjes zitten we in volledige stilte met zijn vieren. Mijn blik wordt gevangen door de gastheer. Zachte open ogen. We kijken elkaar minutenlang zonder bedoeling aan. Ik weet niets van hem, hij niets van mij. Er was contact, stilte, liefde. 

De hoogste beoefening is steeds weer de IK BEN in de huidige ervaring te onderscheiden en erbij te blijven. Er is geen analyse of concept nodig om dit te beoefenen. Het is voor iedereen toegankelijk.

Deze beoefening is praktisch en leidt direct naar geluk. Dit wordt de achtergrond van het dagelijkse leven. Eenvoudiger kan ik het niet voor je maken.

Dit is de enige waarheid die je hoeft te kennen.

Door alle lagen van ervaring is ‘Dat’,
de ware aard die het bestaan verlicht,
het allerhoogste Ene.
Mogen allen, door subtiele en meditatieve intelligentie,
de verheven schittering van verlicht bewustzijn gewaar worden.

text van gayatri mantra

Ik ben, Oefeningen, Relaties en sexualiteit, Zelfregulatie

Tao training

Verlangen brengt leven en stilte

Ik heb een dag getraind bij Reinout Eleveld. Dit heb ik meegenomen.

Oefening IK BEN (I-kracht).
Ontspan alle spieren in en rondom je ogen. Maak ze zacht. Wanneer je met zachte ogen kijkt val je niet aan en ren je niet weg. Laat deze ontspanning verdergaan over je gezicht. Ontspan alle spieren in je gezicht en vooral de kaakspieren. Laat het masker en alle contact vermijding smelten. Richt je aandacht dan op je oren en luister alert. Benoem wat je hoort en controleer of er gevaar is. Wanneer alles veilig is ervaar je de stilte achter het geluid. Ga vervolgens met je aandacht naar je hartstreek en denk of voel aan iemand die je liefhebt. Je bent niet alleen. We zijn samen. Dat is veilig. Open in je verbeelding een bloem, je hart. Ga dan met de aandacht naar je buik en ervaar je buik. Met inademen zet de buik uit, met uitademen zakt hij in. Hier voel je jouw kracht en vitaliteit. Nu ben je in IK BEN (conceptloze betrokken aanwezigheid).

Wanneer je deze oefening vaker doet, omdat je er een verlangen naar hebt, kom je steeds in de conceptloze zachte staat. Dit is zelfherinnering. Op een gegeven moment ben je het. IK BEN en het dagelijkse leven vallen samen. Er zit een enorme zachte kracht en gezondheidsontwikkeling in deze eenvoudige IK BEN ervaring. Je hoeft nergens je best voor te doen, je hoeft niets te weten, niet te vechten. De IK BEN is de deur naar het onzichtbare en toch ervaarbare innerlijke landschap. De ziel, het grotere, het onbewuste, het sturende. In communicatie met het innerlijke landschap ontstaan er vanzelf verlangens. Verlangens komen voort uit stilte. Elke spirituele beoefening komt voort uit een zacht verlangen. Niet uit discipline, wilskracht of concepten. Verlangen brengt je naar de stilte. Het is een levenshouding vanuit veiligheid, vertrouwen en creativiteit. Het gaat allemaal over ontspanning en meebewegen op de ontvouwing die toch al gebeurt.

Presentie gericht werken.
Al mijn werk doe ik vanuit een presentie gerichte aanwezigheid. Ik stuur niets. Ik laat alles ontstaan. Dit ziet er aan de buitenkant ambitieloos en inactief uit. Voor mij voelt het echter in de stroom van het leven. Er is geen wilskracht of discipline. Het komt zoals het komt. Stukjes schrijven en delen op facebook kost me ook geen enkele moeite. Het stroomt er uit als water. Succes is niet afhankelijk van geld, status of resultaten. Ik kan je niets leren over geld verdienen, relaties of sex.

Wat is je diepste verlangen?

Ik ben.

Slaapschuld.
Veel mensen hebben slaapproblemen. Over het algemeen heeft een volwassen persoon die niet in IK BEN leeft 6,5 tot 7,5 uur slaap nodig. Gebeurt dit niet dan ontstaat er slaapschuld. Dit kan zich jaren opbouwen en plotseling is het te veel. Tijdens slaapschuld voel je je vaak moe, maar gek genoeg ook ineens totaal fit. Het lichaam reageert op chronisch slaap te kort regelmatig met een lichamelijke reset, alles lijkt in orde, maar in werkelijkheid gaat de opbouw van slaapschuld door. Om een opgebouwde slaapschuld weer in te lossen komt de Tao met de volgende slaaptraining;

1.slaap niet meer dan 5 uur achter elkaar (meestal wordt je in de nacht ook wakker)
2.ga na vijf uur slaap zo’n 20 minuten buiten of op het balkon staan (nacht energie wakker binnenlaten)
3.ga dan weer een paar uur slapen
4.slaap in de middag (evt na het werk en voor het eten) 20 minuten
5.in principe is het de bedoeling om uitgerust s avonds te gaan slapen (dus niet vermoeit)

IJzeren hemd.
Het gaat er naar mijn mening in het leven om hoe je met minimale inspanning volledig je plek in de wereld inneemt. Dat betekent grenzen stellen en verlangens volgen. In de tai chi is er zoiets als IJzeren hemd. Het lichaam kan zich via de skelet structuur zo rangschikken dat het oerstevig staat zonder dat er veel energie voor nodig is. Sterker nog de spieren zijn zacht zoals een zijde hemd. Ik heb als motto Zelfrealisatie komt voort uit ontspannen. Ontspanning komt voort uit Zelfrealisatie. Het maakt niet uit waar je begint. Het leven is echt en het leven is een illusie. Ook hier maakt het niet uit waar je begint. Waar het allemaal op neerkomt is dat het leven de moeite waard is. Dat het leuk kan zijn. Dat het veilig is. Dat je van leven uiteindelijk dood gaat. Daar tussenin kun je onsterfelijk worden. Onsterfelijk is in deze betekenis een goed mens.

Maak van sexuele energie gezondheid.
Tao gaat ook over het verfijnen van sexuele energie. Een technisch proces waarmee je het lichaam gezond maakt. Wat je doet is het orgasme scheiden van het ejaculeren. Dit is een eenvoudig proces wat je traint. Het gaat ook over sexuele energie veilig maken in je omgeving. Je grenzen voelen en niet over grenzen van anderen gaan. De kern is steeds hoe kun je gezond en wijs worden door je energie goed te reguleren.

 

 

Absolute, Advaita Vedanta, Ik ben, Inquiry, Satsang op youtube

Wolinsky over het Absolute

Alles wat kenbaar is, is niet het Absolute. Bewustzijn is kenbaar en is dus niet het Absolute. Non dualiteit is een staat zoals leegte, ruimte, liefde, de waarnemer en dus niet het Absolute. Het gaat ook over 40 samskaras (subtiele neigingen die Zelfrealisatie kunnen belemmeren) en 17 manieren van liegen die onwetendheid in stand houden.

Wolinsky was een leerling van Nissargadatta. Hij is misschien een rare verschijning, maar zijn kennis is helder en bruikbaar. Aan het einde staat een lange geleide meditatie om de IK BEN te herkennen.

Ik ben, Inquiry, Satsang op youtube

Mooji

Dit is een interview uit 2012. Naar mijn inzicht compleet en helder. Het enige wat je hoeft te weten.

Inquiry is een staat van onderzoek. Vanuit Inquiry ontstaat zachtheid, helderheid e twijfelloosheid. Ik ben (conceptloos bewustzijn) is de eerste verschijning in het (on)kenbare Absolute. De Ik ben kan zich vereenzelvigen met het lichaam en dan een persoon.

Ik ben

Overgave

Wanneer je totaal bent uitgeput en geen enkele hoop meer ziet. Wanneer je intelligentie en je wilskracht niet meer werken, Dan is het moment gekomen om je over te geven aan iets groters. Liefde zal zich nooit ongewenst opdringen. Het heeft jouw toestemming nodig. De toestemming is eenvoudig; open aanwezigheid (ik ben). In sommige gevallen is de verandering plotseling met een hoop vuurwerk, in de meeste gevallen gebeurt het geleidelijk en bijna onzichtbaar. In beide gevallen is er een twijfelloos weten. Wanneer je in aanraking bent met deze frisse vorm(loze) kracht verandert de stroom van je leven positief. In perceptie en werkelijkheid voor zover deze te onderscheiden zijn. Liefs Ferry.

Essentie, Felt sense, Ik ben

Niet conceptuele positiviteit

Er is een innerlijk perspectief van positiviteit zonder reden. Een ervaring van oneindige goedheid. Dit perspectief heeft vele uitingsvormen zoals een warme zachtheid, speelse lichtheid, verfijning, waarde, zinvolheid, opwinding, schittering, heelheid, integriteit, echtheid, frisheid, helderheid, nieuwheid, aanwezigheid, schoonheid, gelukzaligheid en extase.

Wanneer de aandacht voorbij het denken en het splitsen van de ervaring gaat komt dit perspectief bloot te liggen. Het is er de hele tijd, onmiddellijk. Er is geen jarenlange studie of meditatie nodig.

Vind en verblijf als de conceptloze aanwezigheid (ik ben) en alles zal duidelijk worden.

 

 

Absolute, Ik ben, Satsang op youtube

Swami Annamalai

Swami Annamalai was een leerling van Ramana Maharsi.

Een serieuze zoeker komt in de 34e minuut tot de realisatie dat zijn vragen geen zin meer hebben. Wat overblijft is lachen. Het is wel goed om die hele opbouw te volgen naar die 34e minuut. Hij is vastberaden om de waarheid te achterhalen. Het antwoord is alleen wat anders dan verwacht.

Het leuke vind ik dat deze Swami geen speciale leraar houding inneemt en niet probeert te overtuigen of iets dergelijks. Simpeler leven.

Over hoe je alle mensen lief kunt hebben.
You can start with the people you know. Bhagavan taught by example that we should only see good in other people. Virtually all people are a mixture of good and bad. It is very rare to find someone who is wholly good or wholly bad. If you have to come into contact with a lot of people try to make yourself aware of their good points and don’t dwell on their bad points. If you see good in people you radiate a harmonious, loving energy which uplifts those who are around you. If you can maintain this habit, this energy will soon turn into a steady flow of love.
Try to be aware at all times that everything you see and perceive is the Self. If you see the Self in other people, your love automatically flows towards them.
You gain nothing by thinking that someone is a bad person. If negative thoughts arise each time you see or think of a particular person, these thoughts will draw you away from the Self. Try to radiate your love equally to all people instead of just a few. Try to feel that the whole world is your Self, your God. Try to see the Self in all people. Spread your love in all directions as an act of worship and surrender, because everything in the world is a manifestation of God.
Over zelfinquiry

Q: What is the correct way to pursue self-enquiry?

AS: Bhagavan has said: ‘When thoughts arise stop them from developing by enquiring, ‘’To whom is this thought coming?’’ as soon as the thought appears. What does it matter if many thoughts keep coming up? Enquire into their origin or find out who has the thoughts and sooner or later the flow of thoughts will stop’

This is how Self-enquiry should be practiced.

When Bhagavan spoke like this he sometimes used the analogy of a besieged fort. If one systematically closes off all the entrances to such a fort and then picks off the occupants one by one as they try to come out, sooner or later the fort will be empty.

Bhagavan said that we should apply these same tactics to the mind. How to go about doing this? Seal off the entrances and exits to the mind by not reacting to rising thoughts or sense impressions. Don’t let new ideas, judgments, likes, dislikes, ect.

Enter the mind, and don’t let rising thoughts flourish and escape your attention. When you have sealed off the mind in this way, challenge each emerging thought as it appears by asking, ‘where have you come from?’ or ‘who is the person who is having this thought?’

If you can do this continuously, with full attention, new thoughts will appear momentarily and then disappear. If you can maintain the siege for long enough, a time will come when no more thoughts arise; or if they do, they will only be fleeting, undistracting images on the periphery of consciousness. In that thought-free state you will begin to experience yourself as consciousness, not as mind or body.

However, if you relax your vigilance even for a few seconds and allow new thoughts to escape and develop unchallenged, the siege will be lifted and the mind will regain some or all of its former strength.

In a real fort the occupants need a continuous supply of food and water to hold out during a siege. When the supplies run out, the occupants must surrender or die.

In the fort of the mind the occupants, which are thoughts, need a thinker to pay attention to them and indulge in them. If the thinker withholds his attention from rising thoughts or challenges them before they have a chance to develop, the thoughts will all die of starvation.

You challenge them by repeatedly asking yourself ‘Who am I?’ Who is the person who is having these thoughts?’ If the challenge is to be effective you must make it before the rising thought has had a chance to develop into a stream of thoughts.

Mind is only a collection of thoughts and the thinker who thinks them. The thinker is the ‘I’-thought, the primal thought which rises from the Self before all others, which identifies with all other thoughts and says, ‘I am this body’.

When you have eradicated all thoughts except for the thinker himself by ceaseless enquiry or by refusing to give them any attention, the ‘I’-thought sinks into the Heart and surrenders, leaving behind it only an awareness of consciousness.

This surrender will only take place when the ‘I’thought has ceased to identify with rising thoughts. While there is still stray thoughts which attract or evade your attention, the ‘I’-thought will always be directing its attention outwards rather than inwards.

The purpose of Self-enquiry is to make the ‘I’-thought move inwards, towards the Self. This will happen automatically as soon as you cease to be interested in any of your rising thoughts.

-Annamalai Swami

Ik ben, Inquiry

Concentratie

Je bent goed bezig en je kunt er nog een schepje bovenop doen.

Het moment dat je in meditatie zit en de aandacht zich vereenzelvigd met bewustzijn is er verlichting. Er is compleetheid en een ervaren wat je bent. Het moment dat bewustzijn zich identificeert met het lichaam, denken of voelen ontstaan er meestal vormen van inadequatie en stopt de verlichting. Het doel is het trainen van verlichting. Dit kan grofweg op drie manieren;

1.onmiddellijk zien wat je bent
2.de aandacht voortdurend en actief richten op de aanwezigheid in het moment (ik ben)
3.alle inadequate patronen er laten zijn en onderzoeken wat de kern is

Alledrie de  manieren kunnen door elkaar gebruikt worden.

Het is ook belangrijk om aan bepaalde normen en waarden aandacht te besteden. Ik denk dan aan; eerlijkheid, soberheid, naastenliefde en actie (het verbeteren van het dagelijkse leven voor ieder levend wezen). Deze geestelijke structuren (Dharma) zijn onderdeel van de verlichting. Wanneer je tegen deze structuren in gaat blijft de geest egoïstisch en onrustig en kan het zich niet concentreren op het bewustzijn zelf.

De humor, actie en lichtheid ontstaan vanzelf.